Kalendarz szczepień obowiązkowych jest publikowany przez Głównego Inspektora Sanitarnego na cały rok i ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia.

Szczegółowy kalendarz szczepień obowiązkowych wraz z uwagami można znaleźć tu:
http://gis.gov.pl/images/ep/akt-1pso2016.pdf

Kalendarz obowiązkowych szczepień, jasno pokazuje, najczęściej dziecko jest szczepione w 1 i 2 roku życia. Od razu nasuwa się pytanie, czy tak wiele szczepień obowiązkowych w tak krótkim okresie może powodować osłabienie organizmu. Według dostępnych badań, podawanie wielu szczepionek w krótkim czasie nie wpływa negatywnie na układ odpornościowy organizmu dziecka. System immunologiczny człowieka jest niezwykle skuteczny i wielozadaniowy (równocześnie może reagować na miliony mikroorganizmów).

Warto pamiętać, że wszystkie szczepienia znajdujące się w kalendarzu szczepień obowiązkowych w Polsce są bezpłatne. Więcej na temat obowiązkowych szczepień przeczytasz w artykule: Szczepienia dzieci – odpowiedzialność karna za nieprzewidziane skutki

Szczepienia z założenia mają chronić dzieci przed groźnymi chorobami zakaźnymi, dlatego powstał kalendarz szczepień obowiązkowych. Po podaniu szczepionki organizm dziecka wytwarza przeciwciała ochronne – działanie szczepionek jest sprawdzone, a skuteczność szczepień potwierdzona. Mimo tego każda pogłoska na temat skutków ubocznych powoduje niepokój u wielu rodziców i wielu z nich zastanawia się nad sensownością szczepienia. Najczęściej jednak są to informacje przekazywane pocztą pantoflową i trudno potwierdzić ich wiarygodność.

szczepienia-dzieci-1

Treść znajdująca się w kalendarzu szczepień obowiązkowych ma charakter czysto informacyjny – nie zastąpi konsultacji medycznej!
*Schemat szczepień zależy od wieku przyjęcia pierwszej dawki szczepionki.
**Oferowane szczepionki: 3w1 (DTPw) – szczepionka skojarzona przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (pełnokomórkowa); 3w1 (MMR) – szczepionka skojarzona przeciwko odrze, śwince i różyczce; wzw B – szczepionka przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Prezentowany schemat kalendarza szczepień obowiązkowych nie uwzględnia obowiązkowych szczepień przeciwko ospie wietrzne i przeciwko pneumokokom dla osób znajdujących się w grupie ryzyka.

Kalendarz szczepień obowiązkowych – szczepienia przeciwko pneumokokom

Jakiś czas temu dotarła do opinii publicznej wiadomość, że od 2017 roku do Kalendarza szczepień obowiązkowych dołączy szczepienie przeciw pneumokokom, czyli paciorkowcom odpowiadającym często za zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc i sepsę u małych dzieci. Bakterie Streptococcus pneumoniae są też często odpowiedzialne za zapalenie ucha środkowego i zatok. To zakażenia wywołane przez pneumokoki są główną przyczyną zgonów dzieci poniżej 5 roku życia. Wiadomość ta powinna ucieszyć rodziców i lekarzy pediatrów. Szczepionka obecnie jest dość kosztowna i znajduje się na liście szczepień zalecanych w Polsce. Szczepienie w ramach Kalendarza szczepień obowiązkowych będzie dwuetapowe.

Kalendarz szczepień obowiązkowych a powikłania po szczepieniu

Przeciwko obowiązkowym szczepieniom, które znalazły się w kalendarzu szczepień obowiązkowych kierowano różne zarzuty. Twierdzono, że powikłaniem po szczepieniu MMR (szczepionki przeciwko odrze, śwince i różyczce) może być rozwój autyzmu, a powikłanie po szczepieniu przeciwko żółtaczce typu B prowadzi do śmierci w wieku niemowlęcym. Większość tych oskarżeń jest całkowicie bezpodstawna. Nie zmienia to faktu, że w bardzo rzadkich przypadkach obowiązkowe szczepienie może prowadzić do groźnych powikłań po szczepieniu. (Pisaliśmy już o tym w artykule Szczepienia dzieci – odpowiedzialność karna)

Wyróżniamy dwa rodzaje powikłań po szczepieniach znajdujących się w kalendarzu szczepień obowiązkowych:
– prawidłowe czyli odczyny poszczepienne które są przewidywaną reakcją organizmu i mają zwykle łagodny przebieg,
– powikłania po szczepieniu, które są niepożądaną reakcją organizmu na właściwie podaną szczepionkę.

Powikłania po szczepionce mogą pojawić się nawet po kilku dniach od samego szczepienia i mogą wywołać bardzo niepożądane skutki choć zdarza się to niezwykle rzadko, gdyby było inaczej dana szczepionka nie znalazłaby się w kalendarzu szczepień obowiązkowych.

Działania niepożądane dzielimy na kilka typów:
– reakcje miejscowe natychmiastowe (jak ból) lub długotrwałe w postaci zmian skórnych, zapalenia węzłów chłonnych,
– reakcje ogólne jak gorączka i ból głowy,
– reakcje neurologiczne to m.in. zapalenie mózgu lub encefalopatia,
– inne poważne skutki uboczne szczepień to: szok anafilaktyczny, szok opóźniony, choroby autoimmunologiczne (np.: cukrzyca, toczeń, reumatoidalne zapalenie stawów), choroby nowotworowe.

W odniesieniu do poszczególnych szczepionek, które znalazły się w kalendarzu szczepień obowiązkowych można wymienić konkretne niepożądane objawy poszczepienne:
Powikłania po szczepionce na różyczkę – przewlekłe zapalenie stawów
Powikłania po szczepionce na odrę – plamica małopłytkowa,
Powikłania po szczepieniu przeciw krztuścowi i odrze – zapalenie mózgu,
Powikłania po szczepieniu przeciw krztuścowi – objawy neurologiczne,
Powikłania po szczepieniu doustnym przeciw polio – poszczepienne porażenne poliomyelitis.

Szczepionka przeciwko pneumokokom rzadko powoduje efekty uboczne, dlatego znalazła się w kalendarzu szczepień obowiązkowych. Mogą to jednak być: tkliwość i zaczerwienie w miejscu podania szczepionki, gorączka, wysypka lub reakcja alergiczna.

Najgroźniejsze powikłania po szczepionkach, które znalazły się w kalendarzu szczepień obowiązkowych (po każdej szczepionce do 15 min po podaniu) – występują bardzo rzadko i mogą być spowodowane patologiczną reakcją ustroju na prawidłowo podaną szczepionkę: to m.in. wstrząs anafilaktyczny, zapalenie mózgu, przewlekłe zapalenie stawów.

Kalendarz szczepień obowiązkowych a ustawowy obowiązek szczepień

Ustawowy obowiązek szczepień uniemożliwia skorzystanie z tzw. klauzuli sumienia, czyli prawa pacjenta do odmowy poddania się zabiegowi z powołaniem się na art. 16 ustawy z 2008 roku o prawach pacjenta i Rzecznika Praw Pacjenta. Uprawnienie pacjenta do odmowy udzielenia takiej zgody jest wstrzymane w przypadkach, kiedy odrębne przepisy stanowią inaczej – art. 15 tej ustawy. Mowa tu o ustawie o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń oraz chorób zakaźnych u ludzi.

Obowiązek rodziców w związku z przestrzeganiem kalendarza szczepień obowiązkowych zalicza się do obowiązków prawnych, z których zwolnić może jedynie konkretne przeciwwskazanie lekarskie. Art. 5 ust. 1 z 2008 roku głosi, iż osoby, które przebywają na terenie Polski, mają obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym.

Niewywiązanie się z obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym grozi wszczęciem postępowania egzekucyjnego, które ma doprowadzić do poddania dziecka szczepieniu. Gdy mimo to dziecko nie zostanie zaszczepione, rodzicom grozi odpowiedzialność karno-administracyjna ujęta w art. 115 § 1 k.w.

Kalendarz szczepień obowiązkowych tworzony jest przez Państwo, które opracowuje Narodowy Program Szczepień Ochronnych i modyfikuje go w zależności od aktualnej sytuacji epidemiologicznej.

Mimo obowiązkowi przeprowadzania szczepień ochronnych gmina nie może zarządzić przy rekrutacji do publicznych żłobków i przedszkoli obowiązku przedłożenia zaświadczenia o przestrzeganiu kalendarza szczepień obowiązkowych.

Zgodnie z art. 17 ust. 9 ustawy z 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń oraz chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1270), a także przepisów ustawy z 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. Z 2012 r. poz. 159), strona może uzyskać informacje o sensowności szczepień, benefitach zdrowotnych w związku z poddawaniem się szczepieniom ochronnym oraz o ewentualności pojawienia się odczynów związanych ze szczepieniem, od lekarza pierwszego kontaktu, który sprawuje opiekę zdrowotną nad dzieckiem.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 1968 roku II CR 310/68

Stan faktyczny
Do pierwszego roku życia chłopiec rozwijał się prawidłowo. Poddano go szczepieniu przeciwko ospie prawdziwej, następnie zachorował na zapalenie mózgu. Dziecko gorączkowało przez dwa tygodnie, potem było tak osłabione, że ciągle spało.
Lekarz, do którego udała się matka, uznał oba zjawiska za całkowicie normalne. Po miesiącu dziecko nie potrafiło już samo stać, pomimo tego, że przed szczepieniem już chodziło. W przychodni lekarze rozważali wystąpienie krzywicy lub zwichnięcie biodra. Zlecili prześwietlenie dziecka, jednak w późniejszym terminie, ponieważ akurat rentgen na miejscu był nieczynny. Kiedy matka zgłosiła się z dzieckiem na prześwietlenie, poinformowano ją, że chłopiec jest poważnie chory i dopiero wtedy skierowano go na leczenie szpitalne. Na skutek niezdiagnozowanej choroby dziecko doznało trwałego kalectwa, a zbyt późno rozpoczęte leczenie nie przyniosło efektu. Biegli stwierdzili, że chłopiec został dotknięty poważnym niedowładem spastycznym czterokończynowym (porażeniem) z porażeniem mięśni prostowników grzbietu oraz niedowładem mięśni brzucha i niemotą. Kalectwo jest trwałe. Sąd zauważył związek przyczynowy pomiędzy przebytym zapaleniem mózgu a odbytym szczepieniem. Nie da się ukryć, że w tym wypadku wystąpiły również rażące zaniedbania ze strony personelu medycznego, który zamiast ratować dziecko, pocieszał matkę. Gdyby leczenie zostało podjęte od razu, prawdopodobnie chłopiec byłby całkowicie zdrowy. Sam brak czynnego aparatu rentgenowskiego jest poważnym zaniedbaniem organizacyjnym miejscowej placówki, ponieważ jego brak zahamował możliwość rozpoznania choroby poprzez wykluczenie zwichnięcia stawów biodrowych przez dziecko.

Kalendarz szczepień obowiązkowych, a co za tym idzie – obowiązek szczepień ochronnych wprowadzono w interesie całego społeczeństwa, a nie tylko osób, które temu obowiązkowi podlegają. Zatem, zasady współżycia społecznego zobowiązują Skarb Państwa do naprawy szkód, jakich doznała osoba poddana obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Mowa tu o poważnym uszkodzeniu zdrowia, do którego doszło na skutek szczepienia, pomimo tego, że było ono przeprowadzone prawidłowo (według wskazań lekarza i kalendarza szczepień obowiązkowych).

Kalendarz szczepień obowiązkowych powstał po to, by ułatwić rodzicom orientację w szczepieniach obowiązkowych, a także zalecanych, jednak należy pamiętać, że nie zastąpi on konsultacji medycznej.

 

Źródła: poradnikzdrowie.pl, zdrowie.dziennik.pl, szczepienia.pl, pediatria.mp.pl, Jolanta Grzelak-Hodor, w: Galicyjska Gazeta Lekarska, nr 6/149, 2015, incet.uj.edu.pl, Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2012r., sygn. akt  II CSK 759/11

ZAMÓW BEZPŁATNĄ ANALIZĘ SPRAWY

Wypełnij formularz, a otrzymasz darmową analizę Twojej sprawy.

captcha

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych. Pełna treść oświadczenia.
Write a comment:

*

Your email address will not be published.

© 2015 Aeger Iuris | Europejskie Centrum Prawne

Wykonanie i analityka Seolo

Kancelaria Prawna Aeger Kraków

ZNAJDŹ NAS NA: